Brigitte Hammer
Gefördert durch:

Wizja Europy albo o stosunku pomiędzy ideą a formą

W kontekście dokonanego ostatnio rozszerzenia Unii Europejskiej na kraje należące niegdyś do »bloku wschodniego«, w debatach publicznych sporo dyskutowano o znaczeniu tego politycznego wydarzenia dla kulturowego samookreślenia »nowej Europy«. Także inicjatywa artystyczna związana z projektem Goetzen czerpała pierwsze inspiracje oraz stałą, silną motywację z pojawiających się nowych możliwości kontaktów czy ponadgranicznej współpracy. Motywacja ta wynikała również z potrzeby, aby spowodowane nieprzejrzystymi przeobrażeniami lęki i nadzieje, wizje przyszłości oraz związane z nią obawy, poddać refleksji i obrócić tkwiącą w nich energię w akt kreacji.

Obok wielopłaszczyznowych koncepcji odnoszących się do poszczególnych form inscenizacji projektu Goetzen, który w swojej istocie miał mieć charakter procesu, stanowiąc jednocześnie wydarzenie ograniczone czasowo, inicjator przedsięwzięcia, Udo G. Cordes, opracował również plan uwiecznienia zarówno momentu rozszerzenia Unii Europejskiej, jak i samego projektu artystycznego Goetzen poprzez ustanowienie trwałego symbolu na jednym z publicznych placów miasta. Jego abstrakcyjna, smukła i wzbijająca się w niebo kolumna z dwóch elementów ze stali szlachetnej, nosi tytuł »Symbiose« (Symbioza) i na stałe zajmie miejsce na - dobrze korespondującym z ideą projektu - placu Europejskim we Frankfurcie nad Odrą.

Poprzez usytuowanie rzeźby w tak centralnym punkcie miasta, zyskuje ona dodatkowe znaczenie i może tym sugestywniej przyciągać uwagę widzów bodźcami wizualnymi i oddziaływać na ich zmysły, pobudzając jednocześnie do refleksji. Ujęta w ramy geometrycznych powierzchni rzeźba promieniuje bezpretensjonalną prostotą, łącząc estetyczne walory wynikające z formalnej powściągliwości ze skoncentrowanym, intensywnym charakterem. Stanowiąca intelektualne wyzwanie i obejmująca wieloznaczne aspekty zawartość treściowa »Symbiozy« przekazywana jest poprzez zredukowaną do najistotniejszych elementów formę, która od pierwszego spojrzenia, w ponadczasowy sposób intryguje widzów, zafascynowanych czymś więcej, niż tylko oglądem zewnętrznych kształtów.

Oba stalowe elementy zdają się wyrastać z wąskiego prostopadłościanu cokołu o kwadratowej podstawie. Wzbijają się od położonych blisko siebie niewielkich podstaw w górę, stopniowo zwiększając swoją objętość. Większy korpus wystaje ponad mniejszy, tak że powstaje wrażenie, jak gdyby troskliwie się nad nim pochylał. Oba elementy stykają się tylko w jednym niewidocznym punkcie. I tylko to zetknięcie zapewnia im wspólną stabilność. Osobno nie mogłyby się utrzymać. Pomiędzy nimi, w płaszczyźnie pionowej, pozostaje wąski odstęp, na tyle niewielki jednak, że z każdej perspektywy wyraźnie dostrzega się bliską, wzajemną relację. Jednocześnie ostro odznaczające się krawędzie zewnętrzne obu elementów wydają się wskazywać na energię i wyczuwalne wewnętrzne napięcie, znamionujące silne tendencje odśrodkowe.

W ten sposób powstaje ambiwalentne wrażenie zbliżenia i dystansu, bliskości i obcości, potrzeby bezpieczeństwa i wolności.

Dzięki uderzająco wysokiemu, smukłemu kamiennemu cokołowi, wzrok widza pada na dolną część rzeźby ze stali szlachetnej, a formalny punkt ciężkości przenosi się ponad jego głowę i swoją elegancką dynamiką przyciąga spojrzenie w górę. Należąca do krajobrazu miejskiego rzeźba unosi się przy tym daleko ponad hałasem ulicy oraz płaszczyzną codziennej bieganiny, w »wyższej sferze«, odseparowanej od obszaru powszedniości.

Nawet spieszący w swoją stronę przechodzień, który nie poświęci chwili czasu na czytanie tablic zapisanych myślami znanych europejskich osobowości, ani nie zna towarzyszących tworzeniu rzeźby intencji artysty czy intelektualnych podwalin pracy, uchwyci jej ideowe i emocjonalne przesłanie, zawarte w formie rzeźby i szlachetnej aurze połyskującego materiału.

W ten sposób dzieło to postrzegane być może, jeśli już nie jako monumentalny symbol pokoju i tolerancji w Europie przyszłości, to jako wyraz wiary w integrującą energię sztuki i pozytywnego obrazu człowieka.